MODULI YA 1: UTANGULIZI WA TEHAMA
(Introduction to Information and Communication Technology – ICT)
1.1 Maana ya TEHAMA (ICT)
TEHAMA ni kifupi cha Teknolojia ya Habari na Mawasiliano.
Kwa Kiingereza, TEHAMA hujulikana kama Information and Communication Technology (ICT).
Kwa ufafanuzi rahisi:
ICT ni matumizi ya teknolojia kukusanya, kuchakata, kuhifadhi na kusambaza taarifa.
ICT hujumuisha:
-
Kompyuta (computers)
-
Simu janja (smartphones)
-
Intaneti (internet)
-
Programu (software)
-
Mitandao (networks)
-
Mifumo ya mawasiliano (communication systems)
1.2 Vipengele Vikuu vya ICT
ICT ina vipengele vitatu vikuu:
(a) Information – Habari / Taarifa
Hizi ni data au taarifa zinazotumika katika mfumo wa ICT.
Mfano wa taarifa ni:
-
Maandishi (text)
-
Picha (images)
-
Sauti (audio)
-
Video (video)
-
Takwimu (data)
(b) Communication – Mawasiliano
Hiki ni kipengele kinachohusika na kusambaza au kubadilishana taarifa kutoka mtu mmoja kwenda mwingine.
Njia za mawasiliano katika ICT ni pamoja na:
-
Simu (phone calls)
-
Barua pepe (email)
-
Mitandao ya kijamii (social media)
-
Video calls (Zoom, Google Meet)
(c) Technology – Teknolojia
Hivi ni vifaa na mifumo inayotumika kuendesha taarifa na mawasiliano.
Mfano wa teknolojia:
-
Kompyuta (computer)
-
Simu janja (smartphone)
-
Server
-
Router na modem
-
Programu (software)
1.3 ICT ni Nini na ICT Siyo Nini
ICT ni:
-
Mfumo unaorahisisha maisha
-
Chombo cha elimu na maendeleo
-
Njia ya mawasiliano ya kisasa
-
Nyenzo ya ajira na biashara
ICT siyo:
-
Kompyuta pekee
-
Simu pekee
-
Intaneti peke yake
-
Burudani tu
ICT ni muunganiko wa vifaa, taarifa, na mifumo ya mawasiliano.
1.4 ICT katika Maisha ya Kila Siku
Katika maisha ya kila siku, ICT hutumika katika maeneo yafuatayo:
-
Elimu: Kujifunza mtandaoni, utafiti, mitihani
-
Biashara: Mauzo mtandaoni, malipo ya kidijitali
-
Mawasiliano: Simu, WhatsApp, email
-
Ajira: Kazi za mtandaoni, ofisi za kisasa
-
Afya: Taarifa za wagonjwa, huduma za afya mtandaoni
-
Serikali: Huduma za serikali kidijitali (e-government)
Karibu kila shughuli ya kisasa hutegemea ICT kwa namna fulani.
1.5 Umuhimu wa Kujifunza ICT
Kujifunza ICT humsaidia mtu:
-
Kuwa na uelewa wa dunia ya kidijitali
-
Kujiamini katika matumizi ya teknolojia
-
Kuongeza fursa za ajira
-
Kuwa na maarifa ya kisasa
-
Kujitegemea kielimu na kiuchumi
Katika dunia ya leo:
Kutojua ICT ni changamoto kubwa kama kutojua kusoma na kuandika.
1.6 Hitimisho la Moduli ya 1
Moduli hii imetoa msingi wa kuelewa:
-
Maana ya ICT
-
Vipengele vya ICT
-
Nafasi ya ICT katika maisha ya kisasa
Uelewa huu ni muhimu kabla ya kuendelea na moduli zinazofuata.
📝 Maswali ya Kujitathmini (Self-Assessment)
-
ICT ni nini kwa lugha yako mwenyewe?
-
Taja vipengele vitatu vya ICT.
-
Eleza matumizi mawili ya ICT katika maisha yako ya kila siku.